Choroby wątroby

Znajdziesz tu zgodne z obowiązującą wiedzą naukową informacje dotyczące różnych chorób wątroby.

Toksyczne uszkodzenie wątroby

Toksyczne uszkodzenie wątroby

Toksyczne uszko­dze­nie wątroby stanowi ok. 5% przy­padków ostrego zapa­lenia wą­troby. Tło toksy­czne jest jednak zna­cznie isto­tniej­szą przy­czyną cię­ższych za­burzeń wątro­bowych – sta­nowi ok. 30-70% przy­padków ostrej nie­wydol­ności wątroby.

Obraz toksy­cznego zapa­lenia wątroby może być bardzo różny. Sięga od łagodnego i przejściowego zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych do zaburzeń prowadzących do gwałtownie rozwijającej się, ciężkiej niewydolności wątroby, w której ratunkiem dla chorego jest przeszczep wątroby.

Wśród czynników najczęściej wywołujących toksyczne zapalenie wątroby należy wymienić alkohol, niesteroidowe leki przeciwzapalne, paracetamol, antybiotyki i leki przeciwprątkowe (t.j.: nitrofurantoina, amoksycylina z klawulanianem, penicyliny izoksazolowe, tetracykliny, izoniazyd, ryfampicyna), cyklosporynę, kwas walproinowy, witaminę A, metotreksat, psychomimetyki oraz leki hormonalne i sterydy anaboliczne.

Uszkadzające działanie leków na wątrobę może wynikać z bezpośredniego efektu hepatotoksycznego lub z działania pośredniego (np. salicylany i zespół Rey’a, antykoncepcja hormonalna i zwiększenie ryzyka zakrzepicy żył wątrobowych).

Substancje hepatotoksyczne można podzielić na takie, których efekt toksyczny jest zależny od dawki i w związku z tym możliwy do przewidzenia (np. paracetamol) oraz takie, których efekt jest niezależny od dawki i przez to trudny do przewidzenia. W tej drugiej sytuacji u podłoża uszkodzenia wątroby leży często zjawisko idiosynkrazji, czyli rzadko występującej szczególnej nadwrażliwości osoby na hepatotoksyczny efekt danej substancji.

W przypadku niektórych toksyn szczególnie groźne dla życia może być skojarzenie dwóch substancji uszkadzających wątrobę np. paracetamolu z alkoholem.

Uszkodzenia zależne od dawki mają zwykle krótki okres latencji i można je również zaobserwować u innych osób czy gatunków.

Hepatotoksyny działające poprzez procesy idiosynkrazji cechuje różnorodność obrazu klinicznego i różny okres latencji przed wywołaniem objawów. W reakcjach idiosynkrazji okres od przyjęcia hepatotoksyny do ujawnienia objawów klinicznych obejmuje zwykle 2-8 tygodni (6-20 tyg. w przypadku izoniazydu).

Jak wspomniano wyżej, obraz kliniczny jest bardzo zróżnicowany, od bezobjawowego zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych aż po piorunującą niewydolność wątroby, co znacznie utrudnia postawienia właściwej diagnozy. Czasami wskazówką może być obecność objawów nadwrażliwości, takich jak gorączka, wysypka, zapalenie błon śluzowych, eozynofilia, powiększenie węzłów chłonnych, objawy zapalenia naczyń.

Ze względu na charakter przyjmowanych leków, uszkodzenie wątroby często obserwuje się u pacjentów:
- ze schorzeniami reumatycznymi,
- z zespołami bólowymi różnego pochodzenia,
- leczonych antybiotykami,
- stosujących antykoncepcję hormonalną,
- leczonych hormonalnie np. z powodu raka prostaty,
- przyjmujących sterydy anaboliczne.

W postępowaniu z chorymi z toksycznymi uszkodzeniami wątroby ważna jest znajomość toksyn, przebiegu uszkodzeń polekowych i możliwości zmniejszenia efektu hepatotoksycznego. Czasami wystarczy zmniejszyć dawkę leku lub go odstawić, a niejednokrotnie niezbędna może być hospitalizacji celem ścisłej obserwacji przebiegu zapalenia wątroby. W niejasnych sytuacjach i konieczności dalszego stosowania leków hepatotoksycznych niezbędna może być wykonanie biopsji wątroby celem określenia typowego dla danego leku charakteru zmian histopatologicznych.

Konsultacje za 5 pln
Najbliższy termin

zapisy

zobacz szczegóły...